ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ PF ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਢਾਪੇ ਜਾਂ ਬੱਚਤ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਖਾਤਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। EPFO ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਨਸ਼ਨ ਜਾਂ ਬੱਚਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ₹7 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਮੁਫਤ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਭ EDLI (ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਲਿੰਕਡ ਬੀਮਾ) ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਰਚਣਾ ਪੈਂਦਾ। EDLI ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੀਮੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਤੁਹਾਡੀ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ PF ਖਾਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਜਾਂ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਨ ‘ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਬੀਮਾ ਰਕਮ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਗਣਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਪਿਛਲੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮੂਲ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤਾ (DA) ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਮਾ ਕਵਰ ਦੀ ਰਕਮ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ ਦਾ 35 ਗੁਣਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ 1.75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬੋਨਸ ਵੀ ਹੈ।
EPFO ਨੇ ਇਸ ਗਣਨਾ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਸੀਮਾ 15,000 ਰੁਪਏ ਰੱਖੀ ਹੈ। 15,000 ਰੁਪਏ ਨੂੰ 35 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ 5.25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 1.75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬੋਨਸ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਰਕਮ 7 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਪਲਬਧ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹਾਇਤਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ PF ਖਾਤਾ ਧਾਰਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਾਰਸ ਪੈਸੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਰਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ EPFO ਖੇਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ EDLI ਫਾਰਮ 5 IF ਭਰ ਕੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ, ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਵਰਗੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਭਰੋਸਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ EPFO ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਭਾਵੇਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖਾਹ (ਇੱਕ ਗੈਰ-ਯੋਗਦਾਨ ਅਵਧੀ) ਬਿਤਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਵਿਭਾਗ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ EPFO ਨੂੰ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਨੂੰ 12% ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਆਜ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
PF ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਇਸ ਪੈਸੇ ‘ਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਹੱਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ (ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ), 25 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਂ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ PF ਖਾਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ-ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜਣਾ ਨਾ ਪਵੇ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ।
