ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼। ਮਹੇਸ਼ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਅਨੰਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਰਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਸਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਂਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ, ਸਾਵਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਰਗੇ ਵਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਓ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ।
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਕਾਰ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਿਰਾਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਕੋਈ ਆਦਿ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਰਾਕਾਰ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ੰਕਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਵਾਯੂ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਲਯ (ਵਿਘਨ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਸਾਰ ਇਸ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਖਮ ਸਰੀਰ ਲਈ “ਲਿੰਗ” ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 17 ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕੌਣ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਅੰਤ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਸ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਸੀ।
ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ। ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
